Peak shaving (z angielskiego: ścinanie szczytów) to sposób zarządzania mocą szczytową, w którym magazyn energii oddaje prąd do instalacji firmy w chwilach największego poboru. Dzięki temu moc pobierana z sieci nie przekracza ustalonego progu, najczęściej mocy umownej. Firma może w ten sposób ograniczyć opłaty za przekroczenia, a przy powtarzalnym profilu rozważyć niższą moc umowną.
Czym jest peak shaving
W większości firm pobór mocy nie jest równy. Przez większość dnia zakład pracuje na umiarkowanym poziomie, a kilka razy dziennie pojawiają się szczyty: start sprężarki, kilka pieców włączonych naraz, rozruch linii produkcyjnej, ładowanie wózków na początku zmiany. To te krótkie szczyty decydują o tym, jaką moc umowną firma musi zamówić i czy płaci za jej przekroczenie.
Peak shaving polega na tym, że zamiast pobierać całą moc szczytu z sieci, zakład bierze jej część z baterii. Z punktu widzenia operatora sieci profil wygląda wtedy tak, jakby szczyt był niższy.
Jak działa peak shaving z magazynem energii
Instalacja składa się z bateryjnego magazynu energii i systemu sterowania, który mierzy pobór w punkcie przyłączenia do sieci. Działanie można opisać w trzech krokach:
- Próg. Ustala się moc, której pobór z sieci nie powinien przekraczać, zwykle z zapasem poniżej mocy umownej.
- Rozładowanie w szczycie. Gdy pobór zakładu zbliża się do progu, magazyn zaczyna oddawać energię i pokrywa nadwyżkę ponad próg.
- Ładowanie poza szczytem. Gdy pobór spada, magazyn uzupełnia energię z sieci lub z fotowoltaiki, tak żeby był gotowy na kolejny szczyt.
Systemem sterującym jest zwykle EMS (system zarządzania energią). Więcej o tym, jak działa system EMS w firmie, w osobnym artykule.
Dlaczego liczy się kwadrans, a nie sekunda
Operator nie rozlicza chwilowych skoków mocy. Według rozporządzenia taryfowego obowiązującego od 5 września 2026 roku nadwyżki mocy ponad moc umowną wyznacza się dla każdej godziny ze średnich wartości mocy rejestrowanych w okresach 15-minutowych. Moc umowna jest zdefiniowana podobnie: jako wartość nie mniejsza niż maksymalna średnia moc z 15 minut.
Dla peak shavingu ma to dwie konsekwencje:
- krótki skok trwający kilka sekund liczy się tylko w takim stopniu, w jakim podnosi średnią z kwadransa,
- magazyn musi pokryć nadwyżkę przez cały czas jej trwania, a nie tylko w pierwszej chwili.
Przykład obliczeniowy (wartości hipotetyczne): jeśli zakład z mocą umowną 100 kW przez 15 minut potrzebuje 130 kW, magazyn musi oddać 30 kW przez kwadrans, czyli 7,5 kWh energii. Jeśli taki szczyt trwa godzinę, potrzebna energia rośnie do 30 kWh. Długość szczytu ma więc taki sam wpływ na dobór magazynu jak jego wysokość.
Co daje peak shaving: moc umowna i przekroczenia
Peak shaving działa na dwa składniki rachunku za dystrybucję, oba związane z mocą umowną i opłatą za jej przekroczenie.
Mniej opłat za przekroczenia. Za przekroczenie mocy umownej operator pobiera opłatę równą składnikowi stałemu stawki sieciowej pomnożonemu przez sumę dziesięciu największych nadwyżek w miesiącu (albo przez dziesięciokrotność największej nadwyżki, jeśli liczniki nie pozwalają na pierwszy sposób). Każda nadwyżka, którą magazyn zetnie, nie trafia do tej sumy.
Możliwość niższej mocy umownej. Składnik stały stawki sieciowej płaci się co miesiąc od każdego kW mocy umownej. Jeśli szczyty są przewidywalne i magazyn je pewnie ścina, firma może rozważyć zamówienie niższej mocy umownej. Trzeba przy tym pamiętać, że zmniejszenie mocy umownej za zgodą operatora podnosi składnik stały o 10% na cały okres objęty zmniejszeniem, a moc umowna nie może spaść poniżej minimum wynikającego z układu pomiarowego.
Czy i ile to daje, zależy od stawek w taryfie Twojego operatora, od liczby i wysokości szczytów oraz od tego, jak długo trwają.
Peak shaving a opłata mocowa
Te dwa tematy często się myli, bo w obu pojawia się słowo „szczyt”. Działają jednak inaczej:
| Peak shaving | Obniżanie opłaty mocowej | |
|---|---|---|
| Co ogranicza | moc (kW) w najwyższych kwadransach | energię (kWh) pobraną w dni robocze od 7:00 do 22:00 |
| Kiedy działa | w każdej chwili, gdy pobór zbliża się do progu | w godzinach 7:00–22:00 w dni robocze |
| Na co wpływa | opłaty za przekroczenia, wysokość mocy umownej | opłatę mocową i grupę K1–K4 |
Opłata mocowa zależy od ilości energii pobranej z sieci w godzinach szczytu systemu i od różnicy między średnim zużyciem w tych godzinach a średnim zużyciem w pozostałych godzinach dnia roboczego. Krótkie ścięcie szczytu mocy zmienia tę ilość niewiele. Żeby obniżyć opłatę mocową, magazyn musi przesuwać większą ilość energii: ładować się w nocy i oddawać energię w ciągu dnia. Szczegóły w artykule o tym, ile wynosi opłata mocowa i jak ją zmniejszyć.
Jeden magazyn może realizować oba zadania, ale wymagają one różnej strategii sterowania i różnej pojemności. Dlatego dobór magazynu zaczyna się od ustalenia, który cel jest ważniejszy w danym zakładzie.
Dla jakich firm peak shaving ma sens
Peak shaving sprawdza się najlepiej, gdy profil zużycia ma kilka cech naraz:
- szczyty są wyraźnie wyższe od zwykłego poboru, a jednocześnie krótkie: od kilku do kilkudziesięciu minut,
- szczyty są powtarzalne, na przykład zawsze przy rozruchu zmiany, przy włączaniu pieców w piekarni czy przy pracy sprężarek,
- między szczytami jest czas na naładowanie magazynu,
- firma płaci za moc umowną według stawek grup C2x lub B, w których składnik stały za kW jest wyższy niż w grupach C1x.
Przykładowe branże o takim profilu to zakłady produkcyjne z maszynami o dużej mocy rozruchowej, piekarnie z piecami i chłodnie ze sprężarkami. Każdy zakład ma jednak inny profil, dlatego ocena zawsze wymaga danych z licznika.
Peak shaving ma mniejszy sens, gdy:
- pobór jest wysoki przez wiele godzin bez przerwy, bo magazyn musiałby mieć bardzo dużą pojemność,
- szczyty pojawiają się nieregularnie i rzadko, a firma i tak nie przekracza mocy umownej,
- moc umowna jest już ustawiona z dużym zapasem i nikt nie planuje jej zmieniać.
Pierwszy krok to sprawdzenie, jak wyglądają Twoje szczyty. Dane o mocy pobranej znajdziesz na fakturze za dystrybucję, a dokładniejsze dane 15-minutowe możesz uzyskać od operatora sieci, jeśli licznik je rejestruje.
Jak magazyn energii z kontraktem na prąd pomaga w peak shavingu
W naszej ofercie magazyn energii jest połączony z kontraktem na prąd dopasowanym do profilu zużycia firmy. Magazyn ścina szczyty mocy, gdy pobór zbliża się do mocy umownej, a w pozostałym czasie może ładować się wtedy, gdy energia jest tańsza, i oddawać ją w droższych godzinach. Kontrakt jest dobierany do tego, kiedy firma faktycznie pobiera prąd z sieci. Wynik zależy od profilu zużycia, stawek operatora i parametrów magazynu, dlatego pojemność i moc magazynu dobieramy po analizie danych z licznika.
Sprawdź w kalkulatorze dla swojej branży, czy magazyn może ściąć szczyty w Twoim zakładzie, albo wyślij fakturę do darmowej analizy. Doradca Prądwfirmie.pl oddzwoni z wynikiem.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 3 września 2026 r. w sprawie sposobu kształtowania i kalkulacji taryf oraz sposobu rozliczeń w obrocie energią elektryczną, Dz.U. 2026 poz. 1182, Dziennik Ustaw, sprawdzono 16.11.2026
- Taryfa dla usług dystrybucji energii elektrycznej na rok 2026, TAURON Dystrybucja S.A., sprawdzono 16.11.2026
- Ustawa o rynku mocy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1400, Dziennik Ustaw, sprawdzono 16.11.2026
- Informacja Prezesa URE nr 51/2026 w sprawie stawek opłaty mocowej na rok 2027, Urząd Regulacji Energetyki, sprawdzono 16.11.2026
Wybierz branżę i wpisz średni rachunek. Kalkulator pokaże orientacyjne zużycie i wielkość magazynu, a doradca policzy resztę na fakturach.
Najczęstsze pytania
Peak shaving to ścinanie szczytów poboru mocy z sieci. Gdy zapotrzebowanie zakładu rośnie powyżej ustalonego progu, magazyn energii oddaje prąd do instalacji, więc z sieci pobierana jest mniejsza moc. Najczęściej chodzi o to, żeby nie przekraczać mocy umownej.
Według rozporządzenia taryfowego z 2026 roku nadwyżki mocy ponad moc umowną wyznacza się dla każdej godziny ze średnich wartości mocy z okresów 15-minutowych. Krótki skok trwający kilka sekund liczy się więc tylko w takim stopniu, w jakim podnosi średnią z kwadransa.
Nie bezpośrednio. Opłata mocowa zależy od energii pobranej z sieci w dni robocze od 7:00 do 22:00 i od tego, jak płaski jest profil dobowy, a nie od chwilowych szczytów mocy. Ten sam magazyn może jednak realizować oba zadania: ścinać szczyty i przesuwać zużycie poza godziny szczytu.